Birine Dangalak Demek Suç mu?
Bugünlerde kelimelerle oynamak, biraz tehlikeli bir oyun halini aldı. Birine “dangalak” demek, öyle sıradan bir laf gibi gözükse de, acaba suç sayılabilir mi? Gerçekten mi? İzmir’de, arkadaş ortamında “dangalak” kelimesini kullanmak, bir anda “hukukçu” ya da “adalet bekçisi” rolüne bürünmeme neden olabilir mi? Gelin, hep birlikte bakalım; birine dangalak demek suç mu, yoksa sadece arkadaşlar arasında kaybedilen birkaç IQ puanından mı ibaret?
İlk Olarak Dangalak Ne Demek, Bir Anlatalım
Hadi, temelden başlayalım. Dangalak kelimesi Türkçe’de “akılsız, salak, düşüncesiz” gibi anlamlarda kullanılıyor. Ama öyle bir hali var ki, bu kelime neredeyse herkesin diline pelesenk olmuş durumda. Sabah kahvaltısında, akşam maç izlerken, ya da taksiciyle trafik hakkında sohbet ederken kullanılıyor. Birinin yanlış bir şey yapması, yanlış anlaması ya da sadece hafifçe sinir bozucu olması, otomatik olarak “dangalak” etiketini yapıştırmamıza neden olabiliyor.
Ama durun, durun. Birinin dangalak olmasını bu kadar kolay bir şekilde etiketlemek acaba etik mi? Hani böyle esprili bir yaklaşım olsa da, bazen bu kelimeyi kullandığımızda gerçekten birinin onurunu kırmış olabilir miyiz?
Arkadaşlar Arasında Dangalak Kullanmak: Herkes Komik mi?
Şimdi, arkadaş ortamında yapılan şaka ve laf sokmalarının yoğunluğundan söz edelim. Düşünün, bir grup arkadaş toplandık. Gülerken birinin saçma bir şey söylediğini düşünüyorsunuz. O an için en uygun tepki, “Aaa, ne dangalak adamsın!” demek değil mi? Arkadaşlarınız da aynı şekilde “Hahaha, ne salaksın!” diyerek tepki verir. Gerçekten de kötü bir şey demek değil; yalnızca, ortamın şenlenmesine katkıda bulunuyor. Fakat biraz fazla mı ileri gittik?
Kendimle ilgili bir anı hatırladım. Geçenlerde bir arkadaşım, çok ilginç bir fikir sundu, “Abi bu bence gayet mantıklı!” dedi. O da ne? Bunu söylerken, içimden “Hadi ya, ne dangalak bir fikir!” dedim. Ama ben de ne yaptım? “Ya ne düşünüyorsun, cidden bu işe yarar mı?” şeklinde gayet nazik bir şekilde sordum. İçimdeki “dangalak” sesinin verdiği tepkiyi bastırmak, bazen cidden zor oluyor.
Dangalak Demek Suç Olur mu? Hukuki Yönü
Evet, buraya gelelim. Birine dangalak demek gerçekten suç olabilir mi? Durum şu; bizim dilimizdeki bazı kelimeler, birine hakaret olarak algılanabilir. Mesela, “salak” ya da “gerizekalı” gibi kelimeler, resmiyet kazanmış. Birine “dangalak” demek, aynı derecede ağır olmasa da, yine de onu küçük düşürme veya onurunu zedeleme amacı taşıyabilir. Eğer biri bu kelimenin hakaret olduğunu düşünürse, dava açma hakkına sahip olabilir.
Ama şunu söyleyeyim, burada biraz daha derin bir düşünme gerekiyor. Gerçekten de birine “dangalak” demek, o kadar büyük bir suç mu? Yani, bu kelimenin kullanılması, sadece toplumdaki genel ahlaki kodlara göre şekilleniyor. Eğer aranızda gerçekten birbirini tanıyan, şakalaşan, her şeye gülen bir grup varsa, “dangalak” demek, bir suç değil; sadece anlık bir espri olabilir. Peki ya tanımadığınız biri veya sosyal ortam? Durum orada biraz değişir, değil mi?
Birine Dangalak Demek: İronik Bir Hukuki Tartışma
Bir düşünelim: Birine dangalak dediniz, peki sonrasında ne oldu? Ne dersiniz? Adam mahkemeye başvurursa, olur mu? Şimdi, bu da bana komik bir senaryo gibi geldi. Mahkeme salonu düşünün, karşılıklı oturuyorsunuz. Karşınızda, ciddi bir şekilde “Evet, bana dangalak dediler!” diyen biri var. O an içimden “Abi, herhalde başka bir sorunun var!” diyeceğim ama tabii ki sustum.
Yani, kelimenin içeriği ne kadar zarar verici olsa da, bazen kişiler arasındaki bağ, kullanılan dilin ciddiyetini belirliyor. Düşünsenize, mahkeme salonunda birini savunmaya çalışmak, “Ya, o aslında çok komikti, mahkemede komik olamaz mıyız?” demek… Hahaha! İşte o an, bir yanda içimdeki mühendis, “Verileri incele! Kanıtları getir!” diye bağırırken, diğer tarafta içimdeki insan tarafı “Ya dostum, bu kadar da büyütülmez ki!” diye isyan ediyor.
Sonuç: Dangalak Demek Suç mu? Pek Değil, Ama Yine de Dikkat!
Görünen o ki, birine dangalak demek, tam anlamıyla bir suç değil, ama yine de dikkatli olmanızda fayda var. Eğer dostlar arasında, şaka yoluyla söyleniyorsa, genellikle kimse alınmaz. Ama tanımadığınız birine ya da daha resmi bir ortamda, bu kelimenin biraz fazla ileri gitmesi söz konusu olabilir. Özellikle hakaret boyutuna varıyorsa, şaka olmaktan çıkabilir.
Beni anlıyor musunuz? Düşünsenize, birine “dangalak” dedim, sonra bir hafta boyunca “Aman, her an dava edebilir mi?” diye düşündüm. Bence biraz fazla kaygılandım ama değil mi? Kendi içimdeki dertlerimi de burada döküyorum işte.
Peki, siz ne düşünüyorsunuz? Birine dangalak demek gerçekten suç sayılabilir mi? Yoksa bu, sadece Türkçe’nin eğlenceli, renkli bir tarafı mı?