Ayrancı Anadolu Lisesi Proje Okulu Mu? Yoksa Gönlümüzdeki Lise Mi?
Hadi bir itiraf yapalım: Hayatın en kafa karıştırıcı sorularından biri, lisenin “proje okulu” olup olmadığı meselesidir. Çocukken hepimiz “Ayrancı Anadolu Lisesi” deyince, ne bileyim, belki de bir bilim kurgu filmi sahnesine girecek gibi hissediyorduk, sanki içinde zeka küpleriyle dolu, bir uzay üssü gibi bir okul hayal ediyorduk. Ama durun! Ayrancı Anadolu Lisesi proje okulu mu, yoksa başka bir şey mi? İşte bu soruyu irdelemeye başlamadan önce, İzmirli bir genç olarak bu sorunun ne kadar “özgün” bir soru olduğunu anlatayım size.
Proje Okulu Nedir, Gerçekten Ne Oluyor?
Öncelikle, “proje okulu” nedir? Kimsenin anlamadığı, ama herkesin kafasında soru işareti bırakan bir kavram. Kimi zaman başına “proje okulu” etiketi takılmış okullar, öğrencilere bilimsel düşünme, araştırma yapma gibi yüksek seviyede beceriler kazandıran okullar olarak lanse edilir. Tabii biz sıradan öğrenciler için bu, “Bir günümüzü biraz daha verimli geçirebilir miyiz?” sorusunun yanıtı gibiydi. Ama gerçekten böyle miydi? Kimi zaman projeler, öğrencilerin ne yapmak istediğini keşfedecekleri fırsatlar sunuyor gibi gözükse de, bazen de bizi test etmekten başka bir işe yaramıyor gibi hissediyorsunuz.
Mesela, Ayrancı Anadolu Lisesi… Bu okul gerçekten proje okulu mu? Hadi birlikte bakalım, işte sıradan bir İzmirli genç olarak kendi gözlemlerimden yola çıkarak yazdığım birkaç komik örnekle bu soruyu tartışalım.
Birinci Bölüm: İki Günlük Proje, Üç Ay Süren Stres
Hatırlıyorum, lisede projelerimizi gruplar halinde yapardık. Ayrancı Anadolu Lisesi’ne gidenler, özellikle bir projeyi başarıyla teslim etmenin “sanatını” pek iyi bilirler. Mesela, günün birinde bir proje grubu arkadaşım bana dedi ki: “Bunu yapmak zorundayız. Bu proje hayatımızı değiştirecek, üniversiteye kabulümüzü sağlayacak!” Evet, projeler bazen, hayatınızı değiştirecek kadar ciddi olabiliyor. Ama projeye başladığınızda, bir bakıyorsunuz ki geriye sadece 3 gün kaldı ve halâ hiçbir şey yapmamışsınız.
Sonra birdenbire, projeyi yapmaya karar veriyorsunuz. Ama nasıl? İşte o an kafanıza bir soru gelir: “Benim bu kadar zamanım var mı? Yani gerçekten var mı?” Çünkü normalde, bir hafta önceden başlasanız bile, sadece “başladım” diyebilmek için 7 gün boyunca 12 saatlik oturumlara katılmak zorundasınız. Ama olsun, insanız, projede de bir tür ‘sürüklenme’ etkisi var değil mi?
Yani, sadece “Ayrancı Anadolu Lisesi proje okulu mu?” diye sormak yetmiyor, bir de projenin içinden gerçekten hayatta kalmak lazım. Proje yapmanın ruhu bu işte!
İkinci Bölüm: Öğretmenlerin “Proje Okulu” Sevdası
Okulda her zaman karşılaştığım bir başka klasik durum ise, öğretmenlerin sürekli proje yapma konusunda ısrarcı olmalarıydı. Benim gibi “3 saat boyunca proje yapmaktansa, 3 saat uyuyarak fikir üretmek daha verimli” diyen bir tip için, bu tam anlamıyla kabus gibiydi. Ama öğretmenler ne derse desin, işte o projeleri yapmak zorundaydık. Hatta bir öğretmenimiz, her projede “Yaratıcı olun, özgün olun, farklı bir şeyler yapın!” diyordu. Ben de kendi kendime içimden hep şunu söylüyordum: “O kadar yaratıcıyım ki, kahvemi döktüm diye bir proje yapabilirim!” Gerçekten, bazı projelerde içsel bir “yaratıcılık krizi” yaşıyordum. Ama olsun, “yaratıcılık” dediğiniz şey aslında bizim o günün sorunu çözücü yaklaşımımızla ilgilidir.
Sonuç olarak, Ayrancı Anadolu Lisesi’ndeki projelerde “yaratıcılık”la yapılacak bir şeyler hep vardı ama bu çok kolay olmuyordu. Mesela bir projede “Her şeyin ayrıntısını keşfetmeliyiz!” diye bir öneri yapmıştım ve grup arkadaşım “Evet, ama bu çok zaman alacak” demişti. Haklıydı tabii, bazen “Ayrıntılar, detaylar falan” derken öyle bir noktaya geliyorsunuz ki, sadece projeye 3 hafta ayırmanız gerektiğini ve sonunda öğrendiğiniz şeyin pek de işe yaramayacağını fark ediyorsunuz.
Üçüncü Bölüm: Proje Okulu Olma Hissi
Peki, Ayrancı Anadolu Lisesi gerçekten proje okulu mu? Bu soruyu her gün kendi kendime sorduğumda, bazen gerçekten projeleri tam anlamıyla içselleştirdiğimi hissediyordum. Ama bazen de… Evet, bu bir ikilem! Bir proje okulu olmak için bir dizi teknik şey gerekiyor. Ama okula her adım attığınızda, “Burada acaba ne yapabiliriz?” gibi içsel bir soru size hep eşlik ediyor. Bazen kendimi böyle düşünüp, hafif de olsa o projelerin “gizli” etkilerinden uzaklaşmak istiyorum.
Öyleyse Ayrancı Anadolu Lisesi Proje Okulu Mu?
Sonuç olarak, gerçekten de Ayrancı Anadolu Lisesi proje okulu mu sorusunun cevabı, her öğrencinin zihninde farklı şekillerde şekillenecek bir şey. Belki de bir okulun proje okulu olup olmadığını anlayabilmenin yolu, o okulda gerçekten ne kadar projeye “gönül verdiğiniz” ile alakalı. Ama ne olursa olsun, o projeler bazen hayatınızı hem karmaşıklaştırır hem de düzene sokar. Kim bilir, belki de bir gün bir proje sunumunda “Ayrancı Anadolu Lisesi Proje Okulu”nun simgesini gördüğümüzde, o an, bir parça daha özgün olacağız.
Sonuç Olarak: “Proje”yi Kucakla!
Sonuç olarak, projeleri ne kadar sevdiğimi ya da sevmediğimi söyleyemem. Ama Ayrancı Anadolu Lisesi’nde, proje okulu olmanın ötesinde, bana çok şey öğreten ve hayatta en iyi nasıl hayatta kalacağımızı öğreten bir okulda okudum. Belki de bu yüzden, “Ayrancı Anadolu Lisesi proje okulu mu?” sorusunun cevabını içimde hala bulamadım. Ama ne olursa olsun, projeler hayatta ilerlememizi sağlıyor ve bu hayat yolculuğunda bazen adım adım projelere, bazen de içsel bir zihin yolculuğuna ihtiyacımız var.